PRACA POGLĄDOWA
Trendy wybranych zachowań zdrowotnych młodzieży polskiej w wieku 13-15 lat na podstawie europejskich i światowych badań z lat 1995-2011
Marcin Dudek 1  
,  
 
 
Więcej
Ukryj
1
Studium Doktoranckie Wydziału Zdrowia Publicznego Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach, p.o. Kierownika Studium: dr n. o zdr. Ilona Hajok
2
Zakład Epidemiologii, Katedra Epidemiologii i Biostatystyki, Wydział Zdrowia Publicznego, Śląski Uniwersytet Medyczny w Katowicach. Kierownik Zakładu: dr hab. n. med. J. Słowiński
3
Poradnia Alergologiczna, Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu. Dyrektor Instytutu: dr n. med. P.Z. Brewczyński
AUTOR DO KORESPONDENCJI
Marcin Dudek   

mgr Marcin Dudek Zakład Epidemiologii, Katedra Epidemiologii i Biostatystyki, Wydział Zdrowia Publicznego SUM 41-902 Bytom, ul. Piekarska 18
 
Med Srod. 2015;18(2):74–80
SŁOWA KLUCZOWE
STRESZCZENIE ARTYKUŁU
Zachowania zdrowotne do których zaliczamy odpowiedni poziom aktywności fizycznej, dobrostan psychiczny, utrzymywanie odpowiedniej diety, unikanie używek wpływają na stan zdrowia oraz umożliwiają utrzymanie go na właściwym poziomie. Celem pracy było określenie trendów zachowań zdrowotnych wśród młodzieży polskiej oraz określenie wpływu zmian społecznych w Polsce na ich kształtowanie. Trendy wybranych zachowań zdrowotnych zostały przedstawione na podstawie analizy wyników badań ESPAD oraz HBSC przeprowadzonych wśród 13–15-latków. W latach 1995–2003 gwałtownie wzrastała liczba młodych ludzi zaczynających palenie papierosów przed 13 rokiem życia (36–40%), szczególnie duży wzrost zaobserwowano wśród dziewcząt (26–31%). Od 2003 do 2011 roku obserwowany jest spadek liczby młodych osób sięgających po papierosy, wśród chłopców o 14%, dziewcząt o 9%. Najczęściej spożywanym alkoholem przez młodzież było piwo, następnie wino, a najrzadziej wódka. Wzrastała liczba upijających się nastolatków (35% dziewcząt, 27% chłopców). W latach 1995–2003 obserwowany był trend wzrostowy w inicjacji w wieku poniżej 13 lat konsumpcji substancji psychoaktywnych, po tym roku następuje spadek, z wyjątkiem marihuany. Spadł poziom aktywności fizycznej Polaków, jednocześnie wzrósł odsetek osób spędzających czas przed ekranem komputera (pięciokrotnie wśród dziewcząt). Wzrasta ilość przypadków nadwagi i otyłości wśród młodych Polaków, aż 10% wzrost odnotowano wśród chłopców.

Health behaviors such as an adequate amount of physical activity, psychological welfare, maintaining a proper diet and avoiding stimulants affects people’s health and allows for its proper maintenance. The aim was to evaluation of health behaviors tendencies amongst Polish youth and determination of the impact of social changes in Poland. Trends of selected health habits were presented on analysis data of ESPAD and HBSC research conducted amongst 13–15 years old teenagers. Between 1995–2003 there was a rapid increase of numbers of teenagers who began to smoke cigarettes under the age of 13 (36–40%), and a significantly large increase was observed amongst female teenagers (26–31%). Between 2003 and 2011 a decline in numbers of teenagers who smoke cigarettes over a factor of 14% for boys and 9% for girls was observed. Most commonly consumed alcohols amongst teenagers were beer, wine and then vodka. Numbers of teenagers becoming intoxicated with alcohol rose (35% for females, and 27% for males). Between 1995–2003 an upward trend was observed regarding the consumption of psychoactive substances amongst teenagers under the age of 13, usage of those substances amongst teenagers drops in the coming years, with the exception of marihuana. Level of physical activity amongst inhabitants of Poland declined; simultaneously number of people spending their time in front of the computer screen increased (over five times amongst females). Numbers of Polish teenagers becoming overweight and obese increased up to 10% for males.
 
REFERENCJE (30)
1.
Wysocki M.J., Miller M.: Paradygmat Lalonde’a, Światowa Organizacja Zdrowia i nowe zdrowie publiczne. Przegl Epidemiol 2003; 57: 505-512.
 
2.
Juczyński Z.: Narzędzia pomiaru w psychologii zdrowia. Przegl Psychol 1999; 42(4): 43-56.
 
3.
Sztompka P.: Socjologia. Wyd. Znak, Kraków 2002: 437.
 
4.
Wypych-Ślusarska A., Głogowska-Gruszka A., Kasznia-Kocot J. i wsp.: Choroby zakaźne w sytuacjach kryzysowych. Część I. Konflikty zbrojne. Hygeia Public Health 2013; 49: 181-185.
 
5.
Mazur J., Woynarowska B.: Picie alkoholu przez 15-letnią młodzież w Polsce w latach 2002-2010. Zmiany w ogólnej populacji oraz według płci i zamożności rodziny. Alkoholizm i Narkomania 2011; 24; 4; 275-296.
 
6.
Muszyńska-Graca M., Dąbkowska B., Skiba M.: Rozpowszechnienie stosowania substancji psychoaktywnych wśród młodzieży szkół ponadpodstawowych z wybranych miast województwa śląskiego. Med Środ 2012; 15: 78-90.
 
7.
Piekarski L.A., Krajewska-Kułak E., Kowalczuk K. i wsp.: Ocena zagrożenia wybranymi uzależnieniami w populacji młodzieży gimnazjalnej. Probl Hig Epidemiol 2012; 93: 499-509.
 
8.
Skoczylas P., Żebrowski M.R.: Ocena stopnia zagrożenia alkoholizmem wśród dzieci i młodzieży ze środowisk wielkomiejskich dotkniętych patologiami społecznymi. Probl Hig Epidemiol 2009; 90: 271-275.
 
9.
Wojtyła A., Bojar I., Biliński P.: Problem spożywania alkoholu wśród młodzieży w Polsce. Med Ogólna 2010; 16: 570-580.
 
10.
Mazur J., Tabak I., Małkowska-Szkutnik A.: Społeczne uwarunkowania palenia tytoniu przez młodzież w wieku 13-18 lat oraz jej narażenie na bierne palenie w domu. Przegląd Lekarski 2011; 68(10): 835-839.
 
11.
Szpringer M., Horecka-Lewiatowicz A., Czerwiak G. i wsp.: Gry komputerowe a zachowania problemowe młodzieży w wieku 12-13 lat. Studia Med 2008; 12: 35-39.
 
12.
Hibell B., Andersson B., Bjarnason T., Kokkevi A., Morgan M. et al.: The 1995 ESPAD Report. Alcohol and Other Drug Use Among Students in 26 European Countries. Stockholm: The Swedish Council for Information on Alcohol and Other Drugs (CAN), The Pompidou Group at the Council of Europe and the authors; 1997.
 
13.
Hibell B., Andersson B., Bjarnason T., Kokkevi A., Morgan M. et al.: The 1999 ESPAD Report. Alcohol and Other Drug Use Among Students in 30 European Countries. Stockholm: The Swedish Council for Information on Alcohol and Other Drugs (CAN), The Pompidou Group at the Council of Europe and the authors; 2000.
 
14.
Hibell B., Andersson B., Bjarnason T., Kokkevi A., Morgan M. et al.: The 2003 ESPAD Report. Alcohol and Other Drug Use Among Students in 35 European Countries. Stockholm: The Swedish Council for Information on Alcohol and Other Drugs (CAN), The Pompidou Group at the Council of Europe and the authors; 2004.
 
15.
Hibell B., Guttormsson U., Alhsrom S., Balakireva O., Bjarnason T. et al.: The 2007 ESPAD Report. Alcohol and Other Drug Use Among Students in 35 European Countries. Stockholm: the Swedish Council for Information on Alcohol and Other Drugs (CAN), The Pompidou Group at the Council of Europe and the authors; 2009.
 
16.
Hibell B., Guttormsson U., Alhsrom S., Balakireva O., Bjarnason T. et al.: The 2011 ESPAD Report. Alcohol and Other Drug Use Among Students in 36 European Countries. Stockholm: the Swedish Council for Information on Alcohol and Other Drugs (CAN), The Pompidou Group at the Council of Europe and the authors; 2012.
 
17.
World Health Organization, Regional Office for Europe: Health and Health Behaviour among Young People. International Report No. 1. Copenhagen: WHO Europe 2000.
 
18.
World Health Organization, Regional Office for Europe: Health Behaviour in School – aged Children study: International report from the 2001/2002 survey. Copenhagen: WHO 2004.
 
19.
World Health Organization, Regional Office for Europe: Health Behaviour in School – aged Children study: International report from the 2005/2006 survey. Copenhagen: WHO 2008.
 
20.
World Health Organization, Regional Office for Europe: Health Behaviour in School – aged Children study: International report from the 2009/2010 survey. Copenhagen: WHO 2012.
 
21.
Kasznia- Kocot J., Wypych-Ślusarska A., Słowiński J.: Czy zmieniająca się sytuacja społeczno- ekonomiczna wytwarza nowe problemy zdrowotne u dzieci?. Med Środ 2008; 11: 124-133.
 
22.
Dz. U. 1996 nr 10 poz. 55: Ustawa z dnia 9 listopada 1995r. o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych. URL: http://isap.sejm.gov.pl/Deta-i..., dostęp: 14.08.2014.
 
23.
Dyrektywa 2001/37/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 5 czerwca 2001 r. w sprawie zbliżenia przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych Państw Członkowskich, dotyczących produkcji, prezentowania i sprzedaży wyrobów tytoniowych. URL: http://eur-lex.europa.eu/legal..., dostęp: 14.08.2014.
 
24.
Dz. U. 1982 nr 35 poz. 230: Ustawa z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. URL: http://isap.sejm.gov.pl/Detail..., dostęp: 14.08.2014.
 
25.
Dz.U. 2005 Nr 179 poz. 1485: Ustawa z dnia 29 lipca 2005r. o przeciwdziałaniu narkomanii. URL: http://isap.sejm.gov.pl/Detail..., dostęp: 14.08.2014.
 
26.
Csete J.: W poszukiwaniu równowagi – czeska polityka wobec substancji niedozwolonych. Open Society Foundations, New York 2012: 15-25.
 
27.
Guo X., Zheng L., Li Y. et al.: Difference in lifestyle behaviors, dietary habits, and familial factors among normal-weight, overweight, and obese Chinese children and adolescents. Inter J Behavior Nutrit Physical Activ 2012; 120: 1-9.
 
28.
Jong E de., Visscher T., HiraSing A. et al.: Association between TV viewing, computer use and overweight, determinants and competing activities of screen time in 4- to 13-year-old children. Internat J Obesity 2013; 37: 47-53.
 
29.
Straker L.M., O’Sullivan P.B., Smith A. et al.: Computer Use and Habitual Spinal Posture In Australian Adolescents. Public Health Rep 2007; 122: 634-643.
 
30.
Szymańska J.: Środowisko życia dziecka a profilaktyka próchnicy zębów w Polsce. Med Środ 2008; 11: 134-137.
 
eISSN:2084-6312
ISSN:1505-7054