Wprowadzenie i cel:
Zanieczyszczenie powietrza stanowi istotny problem zdrowotny prowadzący do zwiększonej zachorowalności i śmiertelności z powodu chorób układu oddechowego. Zanieczyszczenia, takie jak pyły zawieszone (PM2,5, PM10), dwutlenek azotu, dwutlenek siarki, ozon oraz tlenek węgla, mogą uszkadzać drogi oddechowe poprzez stres oksydacyjny, dysfunkcję bariery nabłonkowej oraz zaburzenia odpowiedzi immunologicznej. Górne drogi oddechowe jako pierwsze mają kontakt z wdychanymi zanieczyszczeniami i są szczególnie narażone na ich szkodliwe działanie. Celem pracy było podsumowanie aktualnej wiedzy dotyczącej wpływu zanieczyszczenia powietrza na choroby laryngologiczne oraz omówienie leżących u ich podstaw mechanizmów.

Opis stanu wiedzy:
Aktualne badania wykazują istotny związek pomiędzy ekspozycją na zanieczyszczenia powietrza a występowaniem chorób takich jak nieżyt nosa, przewlekłe zapalenie zatok przynosowych, zapalenie ucha środkowego oraz choroby krtani. Zarówno krótko-, jak i długoterminowa ekspozycja na zanieczyszczenia zwiększa częstość występowania chorób, nasilenie objawów oraz liczbę kontaktów z ochroną zdrowia. Kluczową rolę w patogenezie odgrywają stres oksydacyjny, przewlekły stan zapalny, uszkodzenie bariery nabłonkowej oraz zaburzenia klirensu śluzowo-rzęskowego. Szczególnie narażone na negatywny wpływ zanieczyszczeń są dzieci oraz osoby starsze.

Podsumowanie:
Zanieczyszczenie powietrza stanowi istotny środowiskowy czynnik ryzyka chorób laryngologicznych. Jego działanie obejmuje różne mechanizmy wspólnie przyczyniające się do rozwoju zarówno ostrych, jak i przewlekłych chorób górnych dróg oddechowych. Uwzględnianie ekspozycji środowiskowej, wdrażanie działań profilaktycznych oraz dalsze badania nad mechanizmami chorób mogą przyczynić się do poprawy profilaktyki i leczenia schorzeń laryngologicznych.