Rola mikrobiomu w procesie nowotworzenia i progresji raka  oraz jego potencjał bioterapeutyczny – przegląd aktualnej wiedzy

Wprowadzenie i cel:
Choroby nowotworowe stanowią jedno z największych wyzwań współczesnej medycyny, co potwierdzają globalne statystyki. Trudności terapeutyczne, takie jak oporność na leczenie i złożoność mikrośrodowiska guza, skłaniają do poszukiwania nowych strategii w zakresie terapii. W tym kontekście rośnie zainteresowanie mikrobiomem człowieka jako czynnikiem wpływającym na progresję i odpowiedź na leczenie nowotworów. Celem pracy jest przedstawienie stanu wiedzy na temat wpływu mikrobiomu na rozwój nowotworów oraz omówienie mechanizmów tych interakcji.

Opis stanu wiedzy:
Mikrobiom człowieka odgrywa kluczową rolę w onkologii za sprawą złożonych mechanizmów. Badania wskazują na dwojaki charakter jego oddziaływania. Z jednej strony, dysbioza i obecność patogennych bakterii, jak Fusobacterium nucleatum w raku jelita grubego czy Helicobacter pylori w raku żołądka, sprzyjają kancerogenezie przez indukcję stanu zapalnego, produkcję genotoksyn i supresję odpowiedzi immunologicznej. Z drugiej strony, bakterie takie jak Akkermansia muciniphila czy Bifidobacterium wykazują działanie ochronne m.in. dzięki temu, że przyczyniają się do tworzenia krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych i modulują układ odpornościowy. Obecność korzystnych mikroorganizmów powiązana jest z lepszą odpowiedzią na immunoterapię (np. inhibitory PD-1) w leczeniu raka płuc czy czerniaka. Zależności te dotyczą także nowotworów skóry, w przypadku których Staphylococcus epidermidis może działać ochronnie, a Staphylococcus aureus – prokancerogennie.

Podsumowanie:
Skład mikrobioty może służyć jako biomarker prognostyczny odpowiedzi na leczenie onkologiczne. Celowana modulacja mikrobiomu – za pomocą diety, probiotyków, prebiotyków czy przeszczepienia mikrobioty kałowej (FMT) – staje się obiecującą strategią wspomagającą standardowe terapie przeciwnowotworowe, torując drogę dla rozwoju bardziej spersonalizowanej onkologii.

Introduction and objective:
Cancer is one of the greatest challenges of modern medicine. Therapeutic difficulties, such as treatment resistance and the complexity of the tumour microenvironment are driving the search for new strategies. There is growing interest in the human microbiome as a factor influencing cancer progression and response to treatment. The aim of this study is to present the state of knowledge on the effect of microbiome on cancer development and to discuss the mechanisms of these interactions.

Brief description of the state of knowledge:
Human microbiome plays a key role in oncology through complex mechanisms. Research points to the dual nature of its interactions. On the one hand, dysbiosis and the presence of pathogenic bacteria, such as Fusobacterium nucleatum in colorectal cancer, or Helicobacter pylori in gastric cancer, promote carcinogenesis through induction of inflammation, production of genotoxins and suppression of the immune response. On the other hand, bacteria such as Akkermansia muciniphila or Bifidobacterium show protective effects through, among other things, short-chain fatty acids and modulation of the immune system. The presence of beneficial microorganisms has been linked to a better response to immunotherapy (e.g. PD-1 inhibitors) in the treatment of lung cancer or melanoma. These relationships also apply to skin cancer, where Staphylococcus epidermidis may have a protective effect, and Staphylococcus aureus a procancerogenic effect.

Summary:
The composition of the microbiota can serve as a predictive biomarker of response to cancer treatment. Targeted modulation of the microbiome – through diet, probiotics, prebiotics or faecal microbiota transplantation (FMT) – is emerging as a promising strategy to support standard cancer therapies, paving the way for the development of more personalised oncology.

REFERENCJE (30)

Siegel RL, Kratzer TB, Giaquinto AN, et al. Cancer statistics, 2025. CA Cancer J Clin. 2025;75(1):10–45.

eISSN:	2084-6312
ISSN:	1505-7054