Mikotoksyny w świeżych owocach – szkodliwe związki pochodzenia naturalnego
Instytut Medycyny Wsi im. Witolda Chodźki, Lublin, Polska
Autor do korespondencji
Ewelina Farian   

Instytut Medycyny Wsi im. Witolda Chodźki, Jaczewskiego 2, 20-090, Lublin, Polska
Med Srod. 2019;22(1-2):9-12
Mikotoksyny to wtórne metabolity grzybowe powszechnie występujące w żywności, które stanowią zagrożenie dla zdrowia konsumenta. Maksymalne poziomy głównych mikotoksyn dozwolone w żywności zostały ustalone na całym świecie na podstawie oceny toksyczności, źródła narażenia oraz popytu i podaży zanieczyszczonych surowców. Szczególną uwagę skupia się na produktach przeznaczonych do spo- życia przez ludzi. Znanych jest kilkaset różnych mikotoksyn, niektóre charakteryzują się potencjałem antybiotykowym, a inne są wyjątkowo toksyczne dla ludzi i zwierząt. Głównymi mikotoksynami wykrywanymi w owocach są aflatoksyny, ochratoksyny, patulina, alternariol, eter monometylowy alternariolu, tentoksyna oraz fumonizyna. Związki te są stabilne w wysokich temperaturach i utrzymują się w produktach przez długi okres przechowywania. Ponadto mikotoksyny nie mają charakterystycznego zapachu i nie zmieniają właściwości organoleptycznych żywności, co utrudnia ich wykrywanie. Spożywane metabolity mogą wpływać na pojedynczy narząd lub wiele narządów docelowych, prowadząc do działania cytogennego, mutagennego, rakotwórczego, teratogennego lub immunosupresyjnego. W niniejszej pracy przedstawiono charakterystykę głównych mikotoksyn naturalnie występujących w owocach, co polega na ocenie toksyczności oraz omówieniu czynników wpływających na ich produkcję czy zdolność do rozprzestrzeniania się wewnątrz tkanek owocowych. Zebrane informacje pozwolą na podniesienie świadomości konsumentów w zakresie bezpieczeństwa żywności. Do tej pory w centrum zainteresowania były jedynie poziomy mikotoksyn zawartych w suszonych czy liofilizowanych owocach, istnieje jednak niewiele informacji dotyczących bezpośredniego spożycia żywności zawierającej mikotoksyny.

Mycotoxins are secondary fungal metabolites commonly found in foods that pose a health risk to consumers. Maximum levels of major mycotoxins allowed in food have been set worldwide based on, among others, toxicity assessment, sources of exposure, and demand and supply of contaminated raw materials. Particular attention is mainly focused on products intended for human consumption. Several hundred different mycotoxins are known, some of which have antibiotic potential while and others are extremely toxic to humans and animals. The main mycotoxins found in fruit are aflatoxins, ochratoxins, patulin, alternariol, alternariol monomethyl ether, tentoxin and fumonisin. These compounds are stable at high temperatures and persist in products for a long period of storage. In addition, mycotoxins do not have a characteristic odour and do not change the organoleptic properties of food, which makes detection difficult. Consumed metabolites can affect a single organ o target multiple organs, leading to cytogenic, mutagenic, carcinogenic, teratogenic or immunosuppressive activity. The aims of the study are to characterize the main mycotoxins naturally found in fruit, based on assessment of their toxicity, and to discuss the factors affecting their production or ability to spread inside fruit tissues. The information collected will help raise consumer awareness of food safety. Until now, only the levels of mycotoxins contained in dried or freeze-dried fruits have been in the spotlight, but there is little information on their direct consumption.
Solhaug A, Eriksen SG, Holme JA. Mechanisms of action and toxicity of the mycotoxin alternariol: a review. Basic Clin Pharmacol Toxicol. 2016; 119(6): 533–539.
Karlovsky P, Suman M, Berthiller F, De Meester J, Eisenbrand G, Perrin I, et al. Impact of food processing and detoxification treatmentson mycotoxin contamination. Mycotoxin Res. 2016; 32: 179–205.
Barkai-Golan R, Paster N. Mouldy fruits and vegetables as a source of mycotoxins: part 1. World Mycotoxin J. 2008; 1(2): 147–159.
Bennett JW. Mycotoxins, mycotoxicoses, mycotoxicology and mycopathologia. Mycopathologia 1987; 100: 3–5.
Fernández-Cruz ML, Mansilla ML, Tadeo JL. Mycotoxins infruits and their processed products: Analysis, occurrence and health implications. J Adv Res. 2010; 1: 113–122.
Agriopoulou S, Stamatelopoulou E, Varzakas T. Advances in occurrence, importance, and mycotoxin control strategies: prevention and detoxification in foods. Foods. 2020; 9(2): 28.
Drusch S, Ragab W. Mycotoxins in fruits, fruit juices, and dried fruits. J Food Prot. 2003; 66(8): 1514–1527.
Abrunhosa L, Morales H, Soares C, Calado T, Vila-Chã AS, Pereira M, et al. A review of mycotoxins in food and feed products in Portugal and estimation of probable daily intakes. Crit Rev Food Sci Nutr. 2016; 56(2): 249–65.
Alshannaq A, Yu JH. Occurrence, toxicity, and analysis of major mycotoxins in food. Int J Environ Res Public Health. 2017; 13: 14(6).
Smith MC, Madec S, Coton E, Hymery N. Natural co-occurrence of mycotoxins in foods and feeds and their in vitro combined toxicological effects. Toxins (Basel). 2016; 8(4): 94.
Kapetanakou AE, Nestora S, Evageliou V, Skandamis PN. Sodium alginate–cinnamon essential oil coated apples and pears: Variability of Aspergillus carbonarius growth and ochratoxin A production. Food Res Int. 2019; 119: 876–885.
Zhang H, Apaliya MT, Mahunu GK, Chen L, Li W. Control of ochratoxin A-producing fungi in grape berry by microbial antagonists: a review. Trends Food Sci Tech. 2016; 51: 88–97.
Möller TE, Nyberg M. Ochratoxin A in raisins and currants: basic extraction procedure used in two small marketing surveys of the occurrence and control of the heterogeneity of the toxins in samples. Food Addit Contam. 2003; 20(11): 1072–6.
Ioi JD, Zhou T, Tsao R, Marcone MF. Mitigation of patulin in fresh and processed foods and beverages. Toxins (Basel). 2017; 9(5): 157.
Moake MM, Padilla-Zakour OI, Worobo RW. Comprehensive review of patulin control methods in foods. Compr. Rev Food Sci Food Saf. 2005; 1.
Juan C, Oueslati S, Mañes J. Evaluation of Alternaria mycotoxins in strawberries: quantification and storage condition. Food Addit Con tam Part A Chem Anal Control Expo Risk Assess. 2016; 33(5): 861–8.
Escrivá L, Oueslati S, Font G, Manyes L. Alternaria mycotoxins in food and feed: an overview. J Food Qual. 2017; 1569748: 20.
Logrieco A, Ferracane R, Haidukowsky M, Cozzi G, Visconti A, Ritieni A. Fumonisin B(2) production by Aspergillus niger from grapes and natural occurrence in must. Food Addit Contam Part A Chem Anal Control Expo Risk Assess. 2009; 26(11): 1495–500.
Alghuthaymi MA, Bahkali AH. Toxigenic profiles and trinucleotide repeat diversity of Fusarium species isolated from banana fruits. Biotechnol Biotechnol Equip. 2015; 29(2): 324–330.
Tola M, Kebede B. Occurrence, importance and control of mycotoxins: a review. Cogent Food Agric. 2016; 2: 1191103.
Kumar D, Barad S, Sionov E, Keller NP, Prusky DB. Does the host contribute to modulation of mycotoxin production by fruit pathogens? Toxins (Basel). 2017; 12: 9(9).
Moretti A, Pascale M, Logrieco AF. Mycotoxin risks under a climate change scenario in Europe. Trends Food Sci Tech. 2019; 84: 38–40.
Dobosz B, Król K, Lar K, Mroczek A, Zbrojkiewicz E, Złotkowska R. Występowanie mikotoksyn w przetworach zbożowych znajdujących się w obrocie handlowym na terenie województwa śląskiego w latach 2013–2015. Med Środow. 2017; 20(1): 34–40.
Alkan N, Fortes AM. Insights into molecular and metabolic events associated with fruit response to post-harvest fungal pathogens. Front. Plant Sci. 2015; 6: 889.
Zain ME. Impact of mycotoxins on humans and animals. J Saudi Chem Soc. 2011; 15(2): 129–144.
Liew WP, Mohd-Redzwan S. Mycotoxin: Its impact on gut health and microbiota. Front Cell Infect Microbiol. 2018; 8: 60.
Bennett JW, Klich M. Mycotoxins. Clin Microbiol Rev. 2003; 16(3): 497–516.
Granados-Chinchilla F, Redondo-Solano M, Jaikel-Víquez D. Mycotoxin contamination of beverages obtained from tropical crops. Beverages, 2018; 4: 83.
Yeni F, Yavaş S, Alpas H, Soyer Y. Most common foodborne pathogens and mycotoxins on fresh produce: a review of recent outbreaks. Crit Rev Food Sci Nutr. 2016; 3; 56(9): 1532–44.
Liew WP, Mohd-Redzwan S. Mycotoxin: its impact on gut health and microbiota. Front Cell Infect Microbiol. 2018; 26, 8: 60.
Ratnaseelan AM, Tsilioni I, Theoharides TC. Effects of mycotoxins on neuropsychiatric symptoms and immune processes. Clin Ther. 2018; 40(6): 903–917.
Grenier B, Applegate TJ. Modulation of intestinal functions following mycotoxin ingestion: meta-analysis of published experiments in animals. Toxins. 2013; 5: 396–430.
Barabasz W, Pikulicka A. Mykotoksyny – zagrożenie dla zdrowia ludzi i zwierząt. Część 1. Mykotoksyny – charakterystyka, występowanie, toksyczność dla organizmów. J Health Study Med. 2017; 3: 65–108.
Kowalska A, Walkiewicz K, Kozieł P, Muc-Wierzgoń M. Aflatoxins: characteristics and impact on human health. Postępy Hig Med Dośw. 2017; 71: 315–327.
Kumar P, Mahato DK, Kamle M, Mohanta TK, Kang SG. Aflatoxins: a global concern for food safety, human health and their management. Front Microbiol. 2016; 7: 2170.
Bui-Klimke TR, Wu F. Ochratoxin A and human health risk: A review of the evidence. Crit Rev Food Sci Nutr. 2015; 55(13): 1860–1869.
Heussner AH, Bingle LEH. Comparative ochratoxin toxicity: a review of the available data. Toxins. (Basel) 2015; 7(10): 4253–4282.
Pal S, Singh N, Ansari KM. Toxicological effects of patulin mycotoxin on the mammalian system: an overview. Toxicol Res. (Camb) 2017; 6(6): 764–771.
Escrivá L, Oueslati S, Font G, Manyes L. Alternaria mycotoxins in food and feed: an overview. J Food Qual. 2017; 1–20.
Omotayo OP, Omotayo AO, Mwanza M, Babalola OO. Prevalence of mycotoxins and their consequences on human health. Toxicol Res. 2019; 35(1): 1–7.
Journals System - logo
Scroll to top