LETTER TO EDITORS
Stress as an environmnetal risk factor for autoimmune diseases
 
More details
Hide details
1
Department of Hygiene, Wroclaw Medical University, Wrocław. Head: prof. dr hab. n. med. Krystyna Pawlas
2
Clinic of Rheumatology and Internal Medicine, Jan Mikulicz-Radecki University Hospital, Wrocław
3
Institute of Occupational Medicine and Environmental Health, Sosnowiec
CORRESPONDING AUTHOR
Anna Kawalec   

Katedra i Zakład Higieny Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu ul. Mikulicza-Radeckiego 7 50-345 Wrocław tel. +48 71-784-01-05 fax +48 71-784-15-03
 
Med Srod. 2017;20(3):7–11
 
KEYWORDS
ABSTRACT
Stres jest uważany zarówno za czynnik spustowy dla chorób autoimmunologicznych jak i przyczyniający się do ich zaostrzenia. Stres emocjonalny, występujący przed pojawieniem się choroby, zgłasza nawet do 80% pacjentów cierpiących na choroby z autoagresji. Znaczący wzrost zachorowalności na choroby autoimmunologiczne oraz rosnąca liczba czynników stresogennych w naszymcodziennym życiu, w tym w środowisku pracy, stawia pytanie o związek pomiędzy stresem psychicznym a chorobami autoimmunologicznymi. Dlatego też celem artykułu jest naświetlenie możliwej roli stresu w rozwoju i zaostrzeniach chorób autoimmunologicznych. Scharakteryzowano potencjalne mechanizmy, za pomocą których stres może oddziaływać na autoimmunizację. W szczególności skupiono się na chorobach reumatologicznych, zaburzeniach endokrynologicznych, stwardnieniu rozsianym oraz łuszczycy. Dodatkowo podkreślono rolę stresu pourazowego jak i możliwych związków pomiędzy stresem w środowisku pracy a rozwojem chorób autoimmunologicznych wśród pracowników.
 
REFERENCES (22)
1.
Lerner A., Jeremias P., Matthias T.: The world incidence and prevalence of autoimmune diseases is increasing. Int J Celiac Dis 2015; 3(4): 151–155.
 
2.
Stojanovich L.: Stress and autoimmunity. Autoimmunity Reviews 2010; 9: A271–A276.
 
3.
Stojanovich L., Marisavljevich D.: Stress as a trigger of autoimmune disease. Autoimmunity Reviews 2008; 7: 209–213.
 
4.
Dube S.R., Fairweather D.L., Pearson WS et al.: Cumulative Childhood Stress and Autoimmune Diseases in Adults. Psychosom Med 2009; 71(2): 243–250.
 
5.
Porcelli B., Pozza A., Bizzaro N. et al.: Association between stressful life events and autoimmune diseases: A systematic review and meta-analysis of retrospective case – control studies. Autoimmunity Reviews 2016; 15(4): 325-334.
 
6.
Elenkov I.J., Chrousos G.: Stress Hormones, Proinflammatory and Antiinflammatory Cytokines, and Autoimmunity. AnnNY Acad Sci 2002; 966: 290–303.
 
7.
Fujii H., Shao L., Colmegna I. et al.: Telomerase insufficiency in rheumatoid arthritis. Proc Natl Acad Sci USA 2009; 106(11): 4360–4365.
 
8.
McCray C.J., Agarwal S.K.: Stress and autoimmunity. Immunol Allergy Clin North Am 2011; 31(1): 1-18.
 
9.
Linn M.W., Linn B.S., Skyler J.S. et al.: Stress and immune function in diabetes mellitus. Clin Immunol Immunopathol 1983; 27(2): 223-233.
 
10.
Hägglöf B., Blom L., Dahlquist G. et al.: The Swedish childhood diabetes study: indications of severe psychological stress as a risk factor for type 1 (insulin-dependent) diabetes mellitus in childhood. Diabetologia 1991, 34(8): 579-583.
 
11.
Nygren M., Ludvigsson J., Carstensen J. et al.: Family psychological stress early in life and development of type 1 diabetes: the ABIS prospective study. Diabetes Res Clin Pract 2013; 100(2): 257-264.
 
12.
Effraimidis G., Tijssen J.G.P., Brosschot J.F. et al.: Involvement of stress in the pathogenesis of autoimmune thyroid disease: A prospective study. Psychoneuroendocrinology 2012; 37: 1191-1198.
 
13.
Prummel M.F.: Stress is not associated with thyroid peroxidase autoantibodies in euthyroid women. Brain Behav Immun 2005;19: 203–206.
 
14.
Mohr D.C., Hart S.L., Julian L. et al.: Association between stressful life events and exacerbation in multiple sclerosis: a meta-analysis. BMJ 2004; 328: 731-736.
 
15.
Mitsonis C.I., Potagas C., Zervas I., Sfagos K. The effects of stressful life events on the course of multiple sclerosis. Rev Int J Neurosci 2009; 119: 315–335.
 
16.
Devrimci Ozguven H., Kundakci N., Kumbasar H. et al.: The depression, anxiety, life satisfaction and affective expression levels in psoriasis patients. J Eur Acad Dermatol Venereol 2000; 14(4): 267-271.
 
17.
O’Donovan A., Cohen B.E., Seal K.H. et al.: Elevated Risk for Autoimmune Disorders in Iraq and Afghanistan Veterans with Posttraumatic Stress Disorder. Biol Psychiatry 2015; 77(4): 365-374.
 
18.
Boscolo P., Youinou P., Theoharides T. C.: Environmental and occupational stress and autoimmunity. Autoimmunity reviews 2008; 7(4): 340-343.
 
19.
Hedström A.K., Ĺkerstedt T., Olsson T. et al.: Shift work influences multiple sclerosis risk. Multiple Sclerosis Journal 2015; 21(9): 1195-1199.
 
20.
Magrini A., Pietroiusti A., Coppeta L. et al.: Shift work and autoimmune thyroid disorders. Int J Immunpoath Ph 2005; 19(4): 31-36.
 
21.
Cooper G.S., Parks C.G., Treadwell E.L. Et al.: Occupational risk factors for the development of systemic lupus erythematosus. J Rheumatol 2004; 31(10): 1928-1933.
 
22.
Boscolo P.: Effects of occupational stress and job insecurity on the immune response. G Ital Med Lav Ergon 2009; 31(3): 277-280.
 
eISSN:2084-6312
ISSN:1505-7054